Trong nhiều năm qua, điện mặt trời mái nhà thường được nhắc đến dưới góc độ tiết kiệm tiền điện cho từng hộ gia đình hoặc doanh nghiệp.

Nhưng nếu nhìn rộng hơn một chút, chúng ta sẽ thấy một câu hỏi thú vị hơn:

Điều gì sẽ xảy ra nếu 1 triệu mái nhà tại Việt Nam cùng lắp đặt điện mặt trời?

Liệu điều đó chỉ giúp từng hộ gia đình giảm hóa đơn điện hay còn tạo ra những thay đổi lớn hơn đối với hệ thống năng lượng quốc gia?

Đây không còn là câu chuyện của riêng một mái nhà.

Đây là câu chuyện về tương lai của hạ tầng năng lượng.

Một triệu mái nhà là con số lớn đến mức nào?

Giả sử mỗi mái nhà lắp đặt một hệ thống điện mặt trời công suất trung bình 5 kWp.

Đây là quy mô khá phổ biến đối với:

• Nhà phố
• Biệt thự
• Cửa hàng
• Văn phòng nhỏ

Nếu 1 triệu mái nhà cùng lắp đặt:

1.000.000 × 5 kWp

Tương đương:

5.000 MWp điện mặt trời mái nhà

Hay khoảng:

5 GWp công suất lắp đặt.

Để dễ hình dung, đây là quy mô tương đương nhiều nhà máy điện lớn cộng lại.

Nhưng thay vì tập trung ở một địa điểm, nguồn điện này được phân tán trên khắp cả nước.

Áp lực cho lưới điện ban ngày sẽ giảm đáng kể

Tại Việt Nam, nhu cầu điện thường tăng mạnh vào các tháng nắng nóng.

Đây cũng là thời điểm các hệ thống điện mặt trời hoạt động hiệu quả nhất.

Nếu hàng triệu mái nhà cùng phát điện vào ban ngày, một phần đáng kể nhu cầu điện sẽ được đáp ứng ngay tại nơi tiêu thụ.

Điều đó đồng nghĩa với việc:

• Giảm lượng điện phải truyền tải từ xa
• Giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia
• Giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới
• Giảm tổn thất điện năng trên lưới

Đây cũng là lý do nhiều quốc gia xem điện mặt trời mái nhà là một phần quan trọng trong chiến lược an ninh năng lượng.

Người dân trở thành một phần của hệ thống năng lượng

Trong mô hình truyền thống, điện được sản xuất tại các nhà máy lớn rồi truyền tải đến người sử dụng.

Người dân đơn thuần là khách hàng tiêu thụ điện.

Nhưng với điện mặt trời mái nhà, vai trò đó bắt đầu thay đổi.

Mỗi mái nhà không chỉ tiêu thụ điện mà còn có thể tạo ra điện.

Nói cách khác:

Người dân bắt đầu trở thành một phần của hệ sinh thái năng lượng.

Đây là một thay đổi rất lớn trong tư duy về điện năng.

Doanh nghiệp sẽ chủ động hơn về năng lượng

Không chỉ hộ gia đình, hàng nghìn nhà máy, kho bãi, trung tâm logistics, siêu thị và tòa nhà thương mại cũng sở hữu những diện tích mái rất lớn.

Khi các công trình này đầu tư điện mặt trời mái nhà, họ không chỉ giảm chi phí điện mà còn:

• Chủ động hơn về nguồn năng lượng
• Giảm phụ thuộc hoàn toàn vào điện lưới
• Tăng khả năng kiểm soát chi phí vận hành
• Hướng tới các tiêu chuẩn phát triển bền vững

Trong nhiều ngành xuất khẩu, đây thậm chí đang trở thành một lợi thế cạnh tranh.

Nhưng điện mặt trời không phải là toàn bộ câu chuyện

Có một thực tế thú vị.

Mặt trời chỉ phát điện vào ban ngày.

Trong khi nhu cầu sử dụng điện vẫn tiếp tục vào buổi tối và ban đêm.

Điều đó dẫn đến một câu hỏi khác:

Nếu điện mặt trời tạo ra nhiều điện vào buổi trưa nhưng chưa sử dụng hết thì sao?

Đây chính là lúc câu chuyện bắt đầu chuyển sang một chương mới.

Chương của:

• Pin lưu trữ năng lượng (BESS)
• Hệ thống quản lý năng lượng (EMS)
• Microgrid
• Hạ tầng năng lượng thông minh

Tương lai có thể không nằm ở những nhà máy điện lớn

Trong suốt nhiều thập kỷ, hệ thống điện được xây dựng xoay quanh các nhà máy điện tập trung.

Nhưng trong tương lai, bức tranh có thể trở nên đa dạng hơn rất nhiều.

Một phần điện năng sẽ đến từ:

• Điện mặt trời mái nhà
• Pin lưu trữ năng lượng
• Trạm sạc xe điện
• Các nguồn điện phân tán

Thay vì chỉ có vài nhà máy lớn, hệ thống năng lượng tương lai có thể được tạo nên bởi hàng triệu nguồn điện nhỏ kết nối với nhau.

Kết luận

Một triệu mái nhà lắp điện mặt trời không đơn thuần là một triệu hệ thống solar.

Đó có thể là bước khởi đầu cho một mô hình năng lượng mới, nơi người dân và doanh nghiệp không chỉ tiêu thụ điện mà còn chủ động tham gia vào quá trình tạo ra và quản lý năng lượng.

Điện mặt trời mái nhà có thể không thay thế hoàn toàn các nguồn điện truyền thống.

Nhưng nó đang góp phần tạo nên một hệ thống năng lượng linh hoạt hơn, phân tán hơn và bền vững hơn cho tương lai.

Bài viết tiếp theo

Nếu điện mặt trời tạo ra nhiều điện vào ban ngày nhưng nhu cầu sử dụng lại tập trung vào buổi tối, vậy làm thế nào để lưu trữ phần điện năng dư thừa đó?

Trong bài viết tiếp theo, MPower sẽ cùng bạn tìm hiểu:

“Vì sao pin lưu trữ năng lượng (BESS) được xem là mảnh ghép còn thiếu của điện mặt trời?”